मोठेपणा..!

मोठा माणूस हो, असा आशीर्वाद वडीलधारी मंडळी मुलांना देत असतात. वयाने मोठे तर सगळेच होतात, कर्तृत्वाने मोठे होणे महत्त्वाचे, कर्तृत्ववान बनायचे तर प्रत्येक कृतीत शिस्तबद्धता हवी. नीतिमत्ता आणि आचरण शुद्ध हवे. मोठा माणूस बनायचे तर खूप संपत्ती मिळवायला हवी. मग त्यासाठी कोणत्याही मागनि कुठल्याही थराला जाऊन संपत्ती मिळवणे हे एकच ध्येय काही लोकांचे असते. असतील शिते तर नाचतील भुते अशी एक म्हण आहे. पैसेवाल्यांशी लोक जवळीक वाढवतात. त्यांचा आदर सत्कार केला जातो. पैसा किंवा श्रीमंती शाश्वत नसते, त्यामुळे त्यातून येणारा मोठेपणा हाही शाश्वत नसतो, लोक स्वार्थासाठी जवळ आलेले असतात तसेच दूरही जातात. मान सन्मान आदर वगैरे फक्त समोर दाखवण्यासाठी नसावेत. एखाद्या मोठ्या माणसाच्या सन्मानानंतर त्याच्या अनुपस्थितीतही जेव्हा त्याच्याबद्दल आदराने बोलले जाते, त्याची स्तुती केली जाते, तेव्हा तो खऱ्या अर्थाने मोठा माणूस असतो. आपल्याला लोकांनी मोठा म्हणावे, मोठेपणाचा मान द्यावा, कायम आपल्या भोवती लोकांचा गराडा असावा, यातून फक्त अहंकाराला खतपाणी मिळत असते. मला मोठा म्हणा, चांगला म्हणा किंवा माझ्या नावाचा जयजयकार करा, असे लोकांना सांगण्याची वेळ आपल्यावर कधीही येऊ नये फुलाचा सुगंध दरवळत असतो. आपला सुगंध किती मनमोहक हे त्याला ओरडून सांगावे लागत नाही. आपली माणुसकी, आपले कर्तृत्व, नीतिमान आचरण हे सगळे बघून समाजात चांगला माणूस म्हणून आपोआप ओळख निर्माण होत असते.

इतिहासात जे थोर पुरुष होऊन गेले, त्यांनी समाजाच्या कल्याणासाठी आपल्या सर्वस्वाचा त्याग करून, आपले आयुष्य खर्ची घातलेले असते. त्यांच्या स्मृती आपण जपतो. मोठेपणाचा हव्यास असणारी मीपणाचा अहंकार असणारी व्यक्ती, कधीही सर्वस्वाचा त्याग करू शकत नाही. थोर पुरुषाने प्रथम आपल्या अहंकाराची होळी केलेली असते. शिवरायांनी स्वतःच्या जिवाची पर्वा न करता रयतेच्या शत्रूंशी लढून स्वराज्य मिळवले. कीर्तिमान, नीतिमान राजा म्हणून आजही जग छत्रपतींच्या नावाचा जयजयकार करते. आपल्या नावाचा जयजयकार व्हावा आपल्याला मोठेपणा मिळावा, हेच जर शिवरायांचे ध्येय असते तर कल्पना करा सध्याचे चित्र काय असते. मोठे व्हायचे म्हणजे सर्वस्वाचा त्याग करून संत किंवा महात्मा पदालाच पोहोचायला पाहिजे असे नाही. आपण माणूस आहोत आणि आपल्यातली माणुसकी कायम जिवंत राहावी यासाठी प्रयत्नशील असणारा प्रत्येक जण मोठा माणूस असतो..